Login
   

De loop van de Maas

Onze missie is om de Maaswaterschatten van de deelstroomgebieden van de zijrivieren van de Maas van oorsprong tot de bedding onder de aandacht van bewoners en bezoekers brengen. 

Belangrijke functies zijn bron voor drinkwater, huishoudelijk gebruik, landbouw, industrieel gebruik, scheepvaart, recreatie en levend ecossyteem.  Een element van het landschap nu en door de eeuwen heen en voor de toekomst voor de zijrivieren Chiers, Semois, Lesse, Samber, Ourthe, Rur, Schalm, Niers, Dommel en Mark.




Vooraf
:

Voor een beter begrip van de eigenheid van de rivieren in het Land van Heusden en Altena en de Bommelerwaard worden ook algemene kenmerken over de Maas beschreven vanaf haar oorsprong tot aan haar weg in de Noordzee. Bij de beschrijving zal zoveel mogelijk worden aangesloten bij de onderwerpen die voor de rivieren in het gebied van Land van Heusden en Altena en de Bommelerwaard van belang zijn en waren. Wateren die haar voeden en die door haar worden gevoed worden opgenomen. De Maas is van grote ecologische, economische maar ook emotionele waarde. De Maas is voor de Provincie Brabant een bepalende factor in de waterhuishouding. De rivier vraagt om ruimte. In de Biesbosch en de Overdiepse polder en om herinrichting van haar oevers.

Kenmerken Internationaal  stroomgebied district Maas

De totale oppervlakte van het Internationaal stroomgebied  Maas bedraagt 34.548 vierkante km. Het district telt bijna negen miljoen inwoners. 

Frankrijk 8.919 m2, Luxemburg 65 km2, Waals Gewest 12.300 km2,  Vlaams gewest 1.596 km2, Nederland 7.700 km2, Duitsland 3.968 km2.

Het water in het ISGD Maas heeft vele functies, waaronder de belangrijkste zijn: Bron voor drinkwater, huishoudelijk gebruik, landbouw, Industrieel gebruik, scheepvaart, recreatie, levend ecosysteem, element van het landschap.

8.8 miljoen inwoners in het ISGB Maas gebruiken drinkwater dat afkomstig is uit het oppervlakte- en grondwater van dit district. Bovendien worden belangrijke hoeveelheden uitgevoerd voor de drinkwaterproductie voor ongeveer 6 miljoen mensen die buiten het district wonen.

De Maas ontspringt op het plateau van Langres, een waterscheidingsgebied in het noordoosten van Frankrijk  in de Bassigny, een natuurgebied aan de noordflank van het plateau op 384 meter boven zeenieveau. De lengte van de Maas, van de bron in Lotharingen tot de grote Nederlandse Delta bedraagt 905 kilometer.

Hij doet er 850 kilometer over om te komen bij de indrukwekkende rivier die bij Heusden onder de brug doorstroomt. Een brede stroom die zijn weg zoekt door de polders naar de Noordzee.  In de tijd van de dinosauriërs, zo'n honderd miloen jaar geleden, was de streek Bassigny bedekt door een tamelijk warme, ondiepe zee. Hierin was sprake van talrijk leven met een kalkskelet. Deze kalk zette zich eeuw na eeuw af en vormde een dikke, versteende laag. In dit poreuze gesteente verzamelt zich veel water, dat door grote breuken een weg naar boven kan vinden. Vandaar de vele bronnen en wellen. In 1980 kwam er een monument in Pouilly bij de eerste bron van de Maas. De Maas is hier onbeduidend in omvang.

De Maas stroomt vanaf het natuurgebied  Bassigny naar beneden door  verschillende Maasvalleien: Maasvallei Haut-Marne, Voges, Meuse, Ardennes, Ardennen, Wallonië, Grensmaas en Maasvallei Midden-Nederland.  

Zijrivieren van de Maas zijn:  in Frankrijk: Vrigne, Goutelle, Audry, Manises, Chiers, Bar en Semois. In België : Bocq, Semois, Virion, Lesse, Sambre, Metrainge, Hoyoux, Ourthe, Berwijn, Jeker. Voer, geul en Bosbeek. In Nederland: Jeker, Voer, Geul, Roer, Swalm. Niers, Dieze, Raam, Itterbeek en Groote Moolenbeek. In Duitsland de Roer, Swalm en Niers. Verder nog de watertjes: Vair, Mouron, de Roses, Viar,de Hoyoux, Vesdre, Legia (ondergronds), de Aa, de Rotte en de Donge. Ook de Afgedamde Maas wordt met Maaswater gevoed. De Maas wordt op verschillende plaatsen verbonden door een kanaal: (...) de Nieuwe Waterweg in 1872 en het Heusdensch Kanaal rond 1900 .

De eerste zeven kilometer heeft de Maas een verval van 75 meter. Stroompjes  en beekjes komen in de Maas uit. Na Meuse is het verval veel minder. In de zomermaanden wordt weinig water afgevoerd, terwijl in de winter de rivier buiten haar oevers treedt met vele overstromingen tot gevolg zoals in Goncourt. De meeste dorpen liggen daarom een stuk van de rivier af. De natuur kan redelijk haar gang gaan want er wonen nauwelijks mens:

Een schets van de Maas en menselijk handelen en ingrijpen.

In het begin van de 20e eeuw had de houtzagerij van Goncourt een kunstmatige dam in de Maas gelegd en door middel van een kleine stuw kon de waterstand zo worden geregeld dat men over eigen electriciteit beschikte. De dam en de stuw zijn er nog steeds en een vistrap zorgt ervoor dat forel vrij baan heeft. Verderop, bij Harreville-des Chanteurs, is er een eerste zuiveringsinstallatie. Voorheen werd het vuile water direct op de Maas geloosd, maar dat is nu verleden tijd. Bij Fôret de Harreville stroomt de Maas door het heuvelachtig landschap, nog steeds gevoed door talloze wellen en stroompjes. Dan weer snelstromend, dan weer rustig voortkabbelend. Bij Bazouilles-sur-Meuse wordt ze drie keer zo breed. Dit komt door een door mensen gemaakte overloop die ook als visvijver in de rivier wordt gebruikt. Na drie kilometer verdwijnt het water plotseling om na honderden meters weer tevoorschijn te komen. Dit heeft te maken met de kalkbodem, die het mogelijk maakt dat de Maas "ondergronds" gaat. Het gegeven dat de Maas nog steeds erg ondiep en smal is, maken de rivier hier totaal onbevaarbaar. Bij Neufchâteau, waar de Mouzon in de Maas stroomt, verandert de Maas van karakter. Ze wordt als grens belangrijk. Enkele kilometers van Domrémy ligt aan de voet van een kalkplateau Maxey-sur-Meuse. Hier stromen de Roses en de Viar in de Maas. Hogerop ligt een kalweide, sinds 2000 beschermd natuurgebied, La pelouse calcaire de Beauregard". Hier zijn sporen teruggevonden van Keltisch heiligdom. De kalkweide herbergt in zijn bodem een groot reservoir zuiver bronwater, dat zonder enige bewerking geschikt is voor menselijke consumptie. Er is zoveel water, dat het teveel beneden aan de heuvel via een kanaaltje op de Maas wordt geloosd. De Maas vervolgt haar weg naar zee, telkens gevoed door kleine beken.

De Maas was de natuurlijke grens tussen Frankrijk en Lotharingen. Het departement meuse maakt deel uit van de regio Lorraine. De Maas stroomt er van zuid naar noord doorheen. De bevolking werd heen-en-weer geslingerd tussen Duitse en Franse belangen. De soevereine hertogen van Lotharingen probeerden hun onafhankelijkheid te bewaren totdat het gebied in 1766 een deel werd van Frankrijk.  De natuur heeft in dit huidige vredige dunbevolkte gebied nog volop kansen. In de Maasvallei liggen dorpen op een hoogte aan de Maas, maar vaker pal aan de oever zoals Pont-sur Meuse, het enige dorp toen met een brug. De Maas stroomt enkele keren per jaar over in Pont-sur Meuse al naar gelang het regent.  

De Maasvallei van Dun-sur-Meuse tot aan Letanne is natuurlijk erfgoed volgens de richtlijnen van Natura 2000. Het beheer van de Maas is in handen van de "Voies Navigables de France", een semi-overheidsinstelling die de kwaliteit van alle Franse waterwegen controleert en zorg draagt voor sluizen en stuwen, de inrichting en uitbating van plezierjachthavens en controle op de waterwegverkeer alsook het beheer van oevers en overstromingsgebieden. De kwaliteit van het water is veel beter geworden, sinds meer lozingen op de Maas via waterzuiveringsinstallateis gaan. De sluizen en stuwen voldoen prima, maar zijn sterk verouderd; te arbeidsintensief en gevaarlijk naar hedendaagse normen en worden gemoderniseerd.

Sedan was in de 15e eeuw een grensdorpje, ingeklemd in een bocht in de Maas. Nadat er een kasteel werd gebouwd, zeven verdiepingen hoog en een oppervlakte van 35000 vierkante meter veranderde dit. De ligging op een hoogte boven de Maas maakten het bijna oninneembaar. Sedan groeide uit tot een welvarende stad met een gereformeerde academie. In drukkerijen werden gereformeerde boeken gedrukt die hun weg vonden in heel europa.  De unieke positie van een gereformeerd bolwerk in een katholiek gebied bleef bestaan tot in 1642.

Vanwege de ligging aan de Maas werd van het dorpje Arches door de hertog Charles de Gonzague opgebouwd tot de stad Charleville. Nouzonville ligt op de rand van het laagland en de heuvels van de Ardennen. Zij ontkwam niet aan alles verwoestende overstromingen. De metaalbewerkers gebruikten de kennis en ervaring van Luikse vakgenoten voor de eerste hydraulische aandrijving door een stuw in de zijarm van de Maas.

Door de eeuwen heen heeft in de Ardenne de Maas haar weg gevonden door verschillende soorten gesteenten heen. De oevers van de Maas waren bewoond door stammen van Keltische oorsprong.  In de vroege middeleeuwen vestigden zich  meer mensen in de veilige beschutting in "de kommen" in de Maas. Monniken bouwden er abdijen. De Maas was als reisweg veilig voor die tijd. Een troubadour vertelde over Mahwot, het vervaarlijke monster in de Maas. Midden in de Franse Ardenne ligt Monthermé. De mensen wonen in pitoreske huizen vlak langs de Maas.

De Maas is daar voorbij inmiddels bijna volledig gekanaliseerd. Dit gebeurde in een tijd dat mensen alleen oog hadden voor economie als scheepsvaart en industrie. Om erosie te voorkomen maakte men steile oeverbeschermingen van beton of metaal. Planten en dieren verloren hiermee hun natuurlijke biotoop. De bouw van stuwen en sluizen betekende het einde van trekvissen mede veroorzaakt door bodem- en watervervuiling. Om dit proces te keren zal zoals bij Montigny-sur-Meuse de Maas worden heringericht. De kunstmatige steile oevers verdwijnen om plaats te maken voor meer glooiende, natuurlijke oevers. Dit doet men door weerdverlaging en aanplant van diep wortelende oeverplanten zoals riet en waterminnende struiken en bomen. Door de oevers op deze manier in te richten onstaat een wisselwerking tussen bodem en water. Dit zorgt voor voedsel en bescherming voor flora en fauna. De gebruikte techniek houdt ook erosie door de scheepvaart tegen.

Tot Chooz stroomt de Maas bijna kaarsrecht door een wat breder dal. Vroeger was deze vallei een geliefde plek voor adellijke families die in Parijs hun werk hadden. De kastelen langs de oevers van de Maas zijn een herinnering hieraan. De huidige bewoners aan de Maas langs deze streek onderhouden over- en weer contacten met hun Belgische overburen.  Daar waar de Maas een grote lus maakt, ligt op het schiereiland dat daardoor is ontstaan een van de oudste stadje in de Ardenne; Chooz. Het kasteel was het onderkomen van de rentmeester, die bij afwezigheid van de abt, over het dorp ging. In de 17e eeuw werd Chooz ingelijfd bij Frankrijk. Givet is een grensplaats in de uiterste punt van Frankrijk, voor driekwart omgeven door België. De haven is nu een kleine overslaghaven. Ze is het eindunt voor de moderne binnenvaartschepen op de Maas. De landsgrens ligt bij Heer.

Bij Heer-Agimont ligt de eerste sluis van België. Het is de laatste sluis voor grote binnenschepen richting Givet. Verderop stroomt de Maas langs Hastiére, een oude grensplaats waar Ierse monniken rond het jaar 1000 op de resten van een Romeinse tempel een abdij en een kerk bouwden. Het landschap verdiept zich daarna. De rotsen langs de oevers van de Maas zijn bekend bij bergbeklimers.  In het dal ligt het kasteel van Freyr. Het kasteel staat op de plaats van een fort dat in 1554 werd verwoest. In het smaller wordende Maasdal ligt het plaatsje Dunant dat in het jaar 1077 stadsrechten kreeg en een eigen munt. Nabij het centrum ligt de Abdij van Leffe. Rond 1400 verwoestte een overstroming van de Maas de hele abdij en haar kerk. Dankij een aantal schenkingen konden de monniken de abdij weer opbouwen. In het midden van de 15e eeuw kwam de bevolking in opstand. Philips de Goede belegerde samen met zijn zoon karel de Stoute de stad en nam haar in. Vele burgers vonden hierbij de dood, doordat zij twee aan twee gebonden in de Maas werden gegooid. De stad Bouvigne werd in de 16e eeuw helemaal verwoest door de troepen van de Franse koning. De ruïne van het kasteel kreeg de naam Château de Crévecoer naar het verhaal van de drie vrouwen, die als laatsten het fort verdedigden en zich uiteindelijk van de toren in de Maas stortten.  

In Huy en Herstal bloeide langs de oevers destijds wede, een verfplant waarvan een gewilde blauwe kleur werd gemaakt voor de textielindustrie en ook aluin, voor het behoud van de kleuren. De Maas speelde een hoodrol in het transport van die goederen. Het transport over de Maas werd verkozen boven de weg vanwege struikrovers en zwervende huursoldaten langs de wegen. Dankzij de Maas was de afzet van Waalse producten veel veiliger en dit stimuleerde de handel en industrie. Hierdoor groeide de Maasvallei uit tot een dichtbevolkt gebied. Vlakbij namen ligt, in een bocht aan de Maas, de plaats Profondeville. Het wordt bezocht door speleologen die komen voor de enkele lange, diepe grotten.  Vanwege de strategische ligging was Namen van oudsher een politiek en militair centrum. Opgravingen hebben aangetoond dat er al in de prehistorie mensen woonden. Nu is het de hoofdstad van de gelijknamige provincie en van Walonië. In de haven van namen zijn een aantal scheepswerven en overslagbedrijven in bulkgoed als steenproducten, zand en graan.  Stroomafwaarts richting Huy ligt bij Marche les Dames de rots waar koning Albert 1 in 1934 verongelukte.Via Ardenne en Ahin stroomt de Maas door Huy. Een zijrivier van de Maas, de Hoyoux, werd al vroeg gebruikt voor het opwekken van waterkracht en leverde het benodigde water voor de industrie. Hier groeiden ook de druiven, waarvan men tot het einde van de 17e eeuw briolet maakte. De omgeving van Huy is er een van uitersten. Stroomopwaarts overheerst het platteland. De andere kant uit, richting Luik, neemt de industrie de belangrijkste plaats in. De cementfabrieken, steengroeven en chemische concerns staan aan het water van de Maas evenals de kerncentrale van Tihange. Hij maakt deel uit van de drie centrales die België voorzien van energie. Daar waar de Ourthe en de Legia, nu een ondergronds lopende rivier, in de Maas stromen, bouwden de Romeinen een villa en uit deze nederzetting ontstond Luik. In de middeleeuwen was het een klein dorpje.  In de 10e eeuw kreeg de bisschop Notger heerlijke rechten van de Duitse keizer waarmee het een prinsbisdom werd. In de 13 e eeuw kregen haar bewoners een vrijheid die voor die tijd ongewoon was. Hieraan dankt Luik haar naam als eerste democratie van Europa.

De Maas en het Albertkanaal zorgen voor een goede verbinding met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. De Maas was in de loop der jaren vreselijk vervuild geraakt door allerlei chemische stoffen en zware metalen. Het inzicht dat een schoon milieu van levensbelang is, werd vertaald in natura 2000 richtlijnen voor de aanpak van onderhoud en beheer van rivieren. Deze richtlijnen gelden voor een groot deel van de Maasvallei. Ingeklemd tussen twee Maasarmen ligt Outre-Meuse die met een aantal bruggen wordt verbonden met de andere kant van Luik. Na het industriebekken van Luik nadert de Maas het Zuid-Limburgse heuvellandschap.Dit gebied maakt geologisch deel uit van het Ardenner massief. Het ligt hoger dan het midden en noorden van Limburg. Vanaf Eijsden tot aan Maaseik vormt de Maas over een traject van ongeveer 50 km de grens tussen België en Nederland met uitzondering van Maastricht , waar beide oevers Nederlands grondgebied zijn. De Maasbrug bij Maaseik en Roosteren verbindt België en Nederlands Limburg. Tussen Eijsden en Maastricht ligt een natuurgebied van 61 hectare in de uiterwaarden van de Maas. De beemden worden extensief beheerd, dat wil zeggen dat de natuur er, gecontroleerd, haar gang kan gaan. De regelmatige bevloeiing door de Maas maakt van dit gebied ruige uiterwaarden met plassen, zacht ooibos en vochtminnende flora.

Op hoger gelegen gebieden tussen de verschillende geulen van de rivier woonden de Eburonen, een Keltische stam. De Romeinen gebruikten de Maas als transportpunt en verbindingspunt van hun wegen. Ze bouwden versterkingen en marktplaatsen waarvan Maastricht de oudste is. Door een overstroming van de Maas werd het dorp Obbicht in 1643 geheel van de kaart geveegd. Havenstadjes lagen na een meanderdoorbraak plotseling niet meer aan de rivier zoals het Belgische Stokkum in 1845. Vanaf de 19e eeuw probeerde men deze rampen te voorkomen door normalisatie van de Maas. Hierbij wordt een ideale breedte van het rivierbed vastgesteld en past men de bestaande bedding erop aan. Een van de gevolgen was dat bij hoogwaterstanden de rivier het water niet kon verwerken en overal tegelijkertijd voor overstromingen zorgde. De Grensmaas werd niettemin ongeschikt als vaarroute voor de steeds groter wordende transportschepen.

Na de overstromingen van 1993 en 1995  besloten Nederland en België  tot het project "levende Grensmaas" om overstromingen te voorkomen en natuurherstel dat tussen 2015 en 2027 gestalte moet krijgen. Aan Belgische zijde zijn al bijv. de uiterwaarden van de Kerkenweerd en Maaswinkel  heringericht. Door de afbraak van zomerdijken heeft de Maas meer ruimte gekregen, waardoor overstromingen gelijkmatiger verlopen. De natuurlijke processen van de rivier, zoals oevererosie, aanzanding en eilandvorming bieden een beter leefmilieu voor flora en fauna die in een vochtminnend gebied gedijen. Een van de maatregelen van het project  is ook de aanleg van visstrappen. Deze zijn inmiddels over de hele Maas bij stuwen en watercentrales in gebruik en bieden trekvissen een vrije doorgang. Het waterpeil bij de stuw van Borgharen geldt als referentiepunt voor de waterhoogten in de Nederlandse Maas.

De vlakke heuvels zijn ontstaan door het inslijpen van dalen door rivieren. De kalkbodem is bedekt met löss, fijne deeltjes die tijdens de ijstijden door de wind zijn afgezet. De aardlagen staan er onder druk. Tijdens de ijstijden kwamen de gletsjers van de Noordpool tot aan de Veluwe. Ten zuiden ervan lag een toendragebied, waarvan de ondergrond bevroren was. In de zomer ontdooide de bovenlaag. De rivier die later Maas werd genoemd, sneed door dit landschap en veroorzaakte diepe, sterk meanderende beddingen. De wildstromende rivier nam veel grote keien, grind, klei en zand mee. Breuken in het aardoppervlakt veroorzaakten stijgende en dalende gebieden, ook wel horsten en slenken genoemd waardoor de rivier ging "vlechten". Zij vormde steeds nieuwe geulen, totdat deze een uitweg vond. Zo ging de vaart eruit, waardoor eerst de zwaardere keien en grind werden afgezet en verderop het lichtere zand en klei. Deze puinwaaiers komen voor tot Den-Bosch, maar het meest in Limburg. het grindbed van de Maas werd ontgonnen, waardoor lassen met steile oevers ontstonden, de "grindgaten". 

 In de Maas tussen Roermond en Venlo is in 1928 het sluizen- en stuwencomplex van Belfeld, een deelgemeente van Venlo gebouwd. Na de stuw komt de Maas in het verstedelijkte gebied van Venlo-Blerick.  Na de watersnood in 1995 is het project "Maascorridor" uitgevoerd met maatregelen als het herinrichten van de uiterwaarden en oevers en de aanleg van nevengeulen. Om de stad te beschermen tegen hoogwater, werden kades aangelegd en bestaande kades verhoogd. De Limburgse Maas is niet bedijkt. De rivier heeft zich diep ingesneden in het alluviale terassenlandschap en de kanalisatie van de rivier draagt bij aan een snelle waterafvoer. De afstand tussen Gennep en Venlo bedraagt zo'n 50 km er er zijn 3 bruggen . Veren zijn hier de belangrijke voorzieningen.

Na Wanssum stroomt de Maas door het veengebied van de Peel en gaat zij de grens over tussen Limburg en Noord Brabant. Het Maaswater stroomde door het Maasland naar de Dieze bij Den Bosch.  In Midden-Nederland stroomt de Maas door een gebied dat in een ver verleden door de rivieren zelf werd opgebouwd.  In een proces dat duizenden jaren duurde, zijn grote hoeveelhede zand en klei afgezet, waar de grote rivieren hun bedding doorheen sneden richting de zee. Op natuurliijke hoogten langs de rivier verrezen kleine nederzettingen van Keltische stammen. Plaatselijk probeerde men wel dijkjes aan te leggen, die het water moesten tegenhouden.  De Maas vormde de grens tussen het graafschap Holland en Zeeland, het hertogdom Brabant en het hertogdom Gelre. Vanaf de 12 e eeuw maakte men werk van doorlopende bedijking en probeerde men de waterstand te regelen met primitieve sluizen en afwateringskanalen, de weteringen. Door bedijking zette de Maas nog meer slib af in haar eigen bedding, waardoor die hoger kwam te liggen dan het omringende land. Het gevolg was dat het omringende land bij dijkdoorbraken overstroomden. Op die plaatsen ontstonden Wielen. Omdat het onvoorspelbaar was waar de dijken zouden doorbreken, bedacht men de overlaat. Dat is een dijkdeel dat met opzet lager ligt dan waar het Maaswater bij hoge waterstand overheen loopt. Een dergelijk overlaat is de Beerse overlaat bij Cuyk die inmiddels is gesloten.  Een andere was de Heerwaardse overlaat, die het overtollige water laat afstromen naar het Kanaal st. Andries.

Via de Amer en het Hollands Diep bereikt de Maas het Haringvliet, waar het grootste deel van het Maaswater in zee uitmondt. Dit voormalige zeegat werd in 1971 afgedamd  met de Haringvlietdam. Aanleiding daarvoor was de watersnoodramp in 1953. Direct na de ramp besloot men tot de uitvoering van het Deltaplan (zie overstromingen op de site (...n.b. wordt nog nader ingevuld). De getijdewerking verdween niet alleen in het Haringvliet maar ook in de Biesbosch. het brakke milieu in het Haringvliet verdween eveneens. Vanuit voortschreidend inzicht dat mens en natuur nauw met elkaar verbonden zijn onderzocht men de wens om de sluizen weer open te zetten en alleen bij storm te sluiten.  Waterwinbedrijven, agrariërs en de waterrecreatie  hebben belang bij een getijloos Haringvliet en Biesbosch en hebben het plan "Getemd Getij" met succes tegengehouden. Daarin was voorzien de spuisluizen voor een derde open te zetten., waardoor de voor de natuur gewenste getijdewerking en zachte overgang van zout naar zoet water optimaal zou zijn. Inmiddels is het Kierproject in werking waarbij de sluizen slechts 10 procent opengaan zodat de getijdenwerking minder sterk is en het brakke water geen probleem hoeft op te leveren voor de zoetwaterwinning.

Een ander deel van de Maas zoekt haar weg in de Zuid-Hollandse delta om, na de afdamming van de Maas bij Heusden,  bij Keizersveer haar reis te beeindigen.  Bij Grave wordt de laatste bocht gemaakt naar het westen gemaakt om uiteindelijk via de Nieuwe Waterweg in zee uit te monden. In deze delta ligt Dordrecht en Geertruidenberg als oudste stad van het graafschap Holland. Dordrecht onwikkelde zich rond 1220 als Hanzestad en werd de belangrijkste ofwel eerste stad van Holland. Dordrecht werd ook ommuurd en later geschikt gemaakt als vesting. De St. Elisabethvloed van 1421 verwoestte het hele achterland van Dordrecht. Sindsdien ligt Dordrecht op een eiland, omspoeld door de Dordtse Kil en de Merwede, die zich bij Dordrecht opsplitst in Noord en Oude Maas. Dordrecht bleef lang belangrijk omdat alle munten voor het gewest Holland in Dordrecht geslagen werden. Ook was het de plek waar door initiatieven van protestantse theologen de nieuwe Nederlandse vertalingen van de Statenbijbel het daglicht zagen. Door de aanleg van de Nieuwe Waterweg kreeg de haven van Dordrecht nu een goede verbinding met de zee. Inmiddels heeft Dordrecht een drietal havens, die zonder problemen zeeschepen kunnen ontvangen.

Tot de tweede helft van de 19e eeuw was Rotterdam een bescheiden havenstadje. De stad was gegroeid vanuit een nederzetting in de 13e eeuw, ontstaan in een van de vele zijriviertjes  van de Maas, de Rotte. De groei van Rotterdam begon in 1877 met de aanleg van de Nieuwe Waterweg waarmee een goede verbinding naar zee kwam.

Bij Woudrichem werkten de Maas en Waal averechts op elkaar in en verzandden beide rivieren vanwege de slechte waterafvoer. In 1896 werd begonnen met de normalisatie van de Maas en kwamen de plannen op tafel om de samenvloeiing van Maas en Waal bij Woudrichem te verbreken. In 1926 bleek dat de werkzaamheden tot dan toe niet het gewenste resultaat hadden.

Bron:

www.rijkswaterstaat.nl

www.deltanatuur.nl

"Internationaal stroomgebieddistrict Maas - Analyse, overkoepelend rapport, Internationale Maascommisie, 2005). www.meuse-maas.be

"Moeder Maas";  Margriet van Stratum:

Uitgave: Stichting Twinkle U, te Aardenburg  www.twinkle-u.com